Dagboek van Tjitske Eisenga-de Groot

Op vrijdag 30 mei 2014 wordt in het Fries verzetsmuseum te Leeuwarden een zeldzaam egodocument uit de Tweede Wereldoorlog gepresenteerd. Het is het dagboek van Tjitske Eisenga-de Groot die nadat haar man Jan Eisenga gefusilleerd was, zijn dagboek voortzette. Voor zover bekend is er geen vergelijkbaar egodocument bekend. Bovendien schreef Tjitske Eisenga het dagboek in het Fries wat het dagboek nog uitzonderlijker maakt.

Voorafgaand aan de aanbieding wordt ingegaan op de April-Meistakingen, het bewust laten verdwijnen van willekeurige slachtoffers door de bezetters, en de impact daarvan op de getroffen families en op het leven van Tjitske.

De man van Tjitske Eisenga-de Groot was een van die slachtoffers.

Jan Eisenga was onderwijzer en werd tijdens de meistaking opgepakt en gefusilleerd. Tjitske bleef ontredderd achter met twee kleine kinderen. Bovendien leed ze aan een onduidelijke ziekte, die we later ms zouden noemen. Drie weken na Jans arrestatie en verdwijning ontving Tjitske een kort briefje van de autoriteiten, waarin vermeld werd dat haar man gefusilleerd was, maar dat de plaats van de teraardebestelling niet bekend gemaakt mocht worden.

Tjitske schrijft verder in het dagboek dat Jan Eisenga reeds begonnen was. Zij richt zich tot haar overleden man en beschrijft zonder franje het rauwe verdriet om zijn verlies. Treffend is haar machteloosheid en de onzekerheid over zijn lot. Is hij nog in leven of is hij gedood en wat is dan zijn verblijfplaats of waar is hij begraven? De bezetter liet de familie van de slachtoffers volledig in het ongewisse.

Het dagboek begint in mei 1943 en eindigt begin jaar 1946 en toont hoe Tjitske langzaam de draad van haar leven weer oppakt. Ze zal later een zekere bekendheid krijgen door het vertalen van kinderboeken. Zo is De Tsien van Martens Afke van haar hand. (Afke’s Tiental van Nienke van Hichtum)

Tsjitske schreef haar dagboek in het Fries. De simultaan te lezen Nederlandse vertaling is van Jetske Bilker. Truus de Witte verzorgde het voorwoord. Zij promoveerde op het onderwerp ‘Oorlogsvermisten’ en schreef Op een onbekende plaats begraven ((Elikser, januari 2010).

De biografie van Tjitske is samengesteld door Roel T. van der Heide, de auteur die ook de biografie over Jan Eisenga verzorgde: Een vrije geest tot zwijgen gebracht (Bornmeer, mei 2013)

Het dagboek wordt met toestemming en medewerking van de familie Eisenga uitgegeven bij uitgeverij Bornmeer in Gorredijk.

Presentatie:

Vrijdagmiddag 30 mei

Verzetsmuseum, van 15.00-16.30 uur.

Fries Verzetsmuseum (in het Fries Museum)

Wilhelminaplein 92, Leeuwarden.