Bernard Maarsingh: De sleutel tot een toekomstbestendige GGZ ligt niet alleen in de spreekkamer, maar in hoe we samenleven

28 december 2025 Actueel

(Bernard Maarsingh op Linkedin)

Wachttijden in de GGZ

De cijfers kennen we: oplopende wachttijden, een sterke toename van stressgerelateerde, angstige en stemmingsgerelateerde problematiek en een mentale gezondheid die structureel onder druk staat. De reflex is voorspelbaar: meer behandelcapaciteit, kortere trajecten, meer efficientie, aandacht voor individuele coping.

Maar wat als de oorzaak niet primair tussen de oren zit, maar in de verschraling van de biologische en sociale systemen waarin we leven?

In dit essay betoog ik dat mentale gezondheid geen individuele eigenschap is, maar een systeemkwaliteit. De GGZ laat als eerste zien waar die kwaliteit onder druk staat. Dat is geen toeval. Hersenen behoren tot de meest energie-intensieve organen van het lichaam en reageren vroeg op verstoringen in samenhang, energie en regulatie.

Enkele inzichten die dit perspectief scherper maken:
We hebben meer contact dan ooit, maar steeds minder lichamelijke nabijheid. Digitale verbinding vervangt geen biologische co-regulatie, zoals fysiologische afstemming die alleen bij fysieke aanwezigheid ontstaat.

Tegelijkertijd verliezen we, door afnemende biodiversiteit en uniforme voeding, de microbiële prikkels die essentieel zijn voor immuunregulatie en de darm-hersen-as. Laaggradige ontsteking blijkt daarbij nauw verweven met depressieve klachten. Daarbovenop komt dat mentale klachten vaak de eerste signalen zijn van een verstoorde bio-energetische balans: mitochondriale flexibiliteit neemt af voordat andere organen zichtbaar falen.

Gezondheid is circulair. Zij ontstaat uit de wisselwerking tussen biologie, sociale nabijheid en ecologische context. Zolang we die feedbacklussen negeren, blijven we symptomen behandelen zonder de voorwaarden voor herstel te herstellen.

De sleutel tot een toekomstbestendige GGZ ligt daarom niet alleen in de spreekkamer, maar in hoe we samenleven, werken en onze leefomgeving inrichten. In het herwaarderen van de onopvallende, trage processen die regulatie mogelijk maken.
Een samenleving die deze signalen niet leert lezen, verliest haar samenhang.

Ik ben benieuwd hoe jij hiernaar kijkt. Moeten we de oplossing voor de mentale gezondheidscrisis vaker zoeken in biologie en ecologie, naast psychologie en zorg?