Westeinder op de bres voor schone lucht

Foto: 4028mdk09

(Tekst: Website Wijkvereniging Westeinde)

Stoken is een keuze, ademen niet! Alle bewoners van Westeinde hebben recht op duurzaam schone lucht

Geachte medebewoners, waarom deze brief aan u?

Alle bewoners van Westeinde hebben recht op duurzaam schone lucht, in en rond de eigen woning. Helaas is dat bij ons niet meer het geval. Vanaf eind 2016 ondervindt ons gezin ernstige hinder en gezondheidsklachten door de uitstoot van rook, geur en fijnstof van het toegenomen aantal open haarden, hout- en pellet-kachels in onze wijk. De snelle groei van het aantal houtkachels en daardoor ook de toegenomen uitstoot van fijnstof, brengt onze gezondheid serieus in gevaar.

Een gezinslid heeft op stookdagen last van gevaarlijke benauwdheid (luchtwegklachten), veel hoesten, hoofdpijn, slaapklachten en vermoeidheid. En in toenemende mate ook stress en astma-achtige aanvallen door de houtrook en de fijnstof. De klachten zijn ook een ernstige belemmering van ons leven in en om ons huis. Er wordt in onze buurt momenteel dagelijks urenlang gestookt. Onze ramen en luiken zitten potdicht, dus zonder ventilatie; we zijn als het ware ‘gevangen’ in eigen huis. We hebben ook fors in rook-en fijnstof luchtreinigers geïnvesteerd. Ons leefplezier is in de afgelopen drie maanden flink gedaald omdat, óndanks al onze inspanningen, het onmogelijk blijkt om de houtrook en schadelijke fijnstoffen 100% buiten de deur te houden. Onze gezondheid en het leefplezier in eigen huis is momenteel in handen van de (hout)stokers in onze wijk.

Vermoedelijk zijn de meeste bewoners van Westeinde, niet of nauwelijks bekend met de gezondheidsrisico’s van houtkachels in de woonwijk. Wij, de familie Pieters aan de Douwe Kalmaleane, waren hier tot voor kort ook niet van op de hoogte. Fijnstof van houtkachel uitstoot dringt tot ver in elk huis door, ook in de huizen van stokers! Ook als u het niet direct voelt of er last van heeft, kunt u op termijn ernstige gezondheidsklachten door de fijnstof krijgen. Houtstook fijnstof wordt niet voor niks ‘de stille killers van buren (én stokers) genoemd. Met deze open brief vragen we met klem uw aandacht voor dit gemeenschappelijk probleem.

Wat willen we bereiken ?

Ons belangrijkste doel is duurzaam schone lucht realiseren voor alle bewoners van Westeinde. We willen bewoners van Westeinde de mogelijkheid bieden om zich te informeren over en bewust te worden van de gezondheidsrisico’s van houtrook. Tevens tippen we u over officiële bronnen, waar u betrouwbare informatie over de risico’s van houtrook kunt vinden en/of verifiëren.

Ons streven is ook om stokers bewust te laten worden van de gezondheidsrisico’s van hun stookgedrag voor henzelf en hun buren. Uit het onderzoek van GGD Gelderland en Overijssel blijkt 87% van stokers bereid is iets te doen om overlast te beperken. Dat cijfer is hoopgevend, ook voor Westeinde!

Met deze open brief ondersteunen we ook de initiatieven van de gemeente Leeuwarden, andere instanties en personen, om de overlast van de houtrook door particulieren in woonwijken te verminderen. Zij dringen al jaren bij het Rijk op handhavingsmaatregelen aan. Binnen de huidige wet- en regelgeving blijft de houtstook in woonwijken toenemen en dus ook het aantal gezondheidsklachten bij wijkbewoners.

De gemeente is verantwoordelijk om inwoners te beschermen tegen schadelijke gevolgen van houtrook voor de gezondheid. De gemeente Leeuwarden wil dat ook, maar zij mist landelijke wettelijke normen om effectief tegen de houtrook en fijnstofuitstoot in woonwijken op te treden.

Met zo’n 1.1 miljoen houtkachels in het land, ervaren duizenden Nederlanders vergelijkbare hinder en gezondheidsklachten als ons gezin. Volgens CBS en GGD-gegevens is dat inmiddels tussen de 10-17% van alle Nederlanders. Dat zijn 1,5 tot 3 miljoen mensen. Inclusief Leeuwarden zijn per eind 2016 in 257 woonplaatsen in Nederland gezondheidsklachten over de gevolgen van het stoken met hout in woonwijken geregistreerd (www.houtrookvrij.nl).

Gezondheidsrisico’s van houtkachels?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) rapporteert dat ieder jaar 61.000 mensen in Europa vroegtijdig sterven door de hout- en kolenstook in huishoudens. Aandoeningen aan de luchtwegen (onder meer COPD, astma), kanker, maar ook hart- en vaatziekten nemen als gevolg van de luchtverontreiniging door de houtstook toe.

De bijdrage van huishoudens aan de kleine fijnstofdeeltjes (PM 2,5) in de lucht bedroeg in 2010 in West Europa 11,8% (in centraal Europa zelfs 21,1%). Ook is bewezen, dat de houtrook vele kankerverwekkende stoffen bevat.

Houtstook heeft ten onrechte het imago van een klimaatneutrale, goedkope manier van verwarmen. Volgens de WHO leeft te weinig het besef dat houtstook niet alleen gezellig is, maar ook gepaard gaat met luchtvervuiling zowel binnen- als buitenshuis. Door de toenemende populariteit van houtstook is dit probleem alleen maar toegenomen (LeefMilieu.nl).

Houtrook is dus heel ongezond, ook voor de stoker en zijn/haar gezin zelf. Het is in Nederland een van de grootste fijnstof veroorzakers. Het effect van PM 2.5 en kleinere fijnstofdeeltjes is “tien keer erger dan het meeroken en honderd keer erger dan de beruchte koolmonoxide”. Het komt diep in je longen en vergroot de kans op ernstige ziektes zoals kanker, long- en hartaandoeningen, vooral bij kwetsbare groepen zoals kinderen en ouderen (www.houtrookvrij.nl)

Denk niet dat je alleen last krijgt van houtrook als je buiten bent. Houtrook en fijnstof dringt het huis binnen van zowel stokers als de buren. De GGD’s in Overijssel, Gelderland, Groningen, Fryslân en Drenthe hebben metingen gedaan die deze gezondheidsrisico’s bevestigen. Daaruit bleek ook dat houtrook zoveel fijnstof in de lucht brengt dat het de normen van de WHO overschrijdt (LeefMilieu.nl en de Gelderlander 12/2016).

De Verklaring van het Astma Fonds onderschrijft ook deze conclusies: “Op lokaal niveau draagt houtrook bij aan gezondheidsklachten door fijnstof (PM 10 en met name PM 2,5). Ook kankerverwekkende (PAK’s) en andere giftige stoffen (VOS en koolmonoxide) komen vrij bij de verbranding van hout. Mensen met een chronische longziekte zoals astma of COPD, maar ook gezonde kinderen en ouderen, ondervinden klachten door houtrook. Zij kunnen benauwd worden, moeten veel hoesten of krijgen een verslechterde longfunctie. De klachten zijn een ernstige belemmering van het dagelijks leven van mensen. De houtrook is behalve een stankprobleem, ook een gezondheidsprobleem” (Astmafonds Verklaring Houtrook 10/2012)

Steun en erkenning van andere organisaties: Ook de ombudsman erkent dat houtrookoverlast ‘een grote impact kan hebben op het dagelijks leven van mensen’. De Stichting Houtrookvrij heeft eind 2016 de helft van de volwassen Nederlandse bevolking met haar boodschap, dat houtrook schadelijk is, bereikt. Op lokaal niveau zijn mensen zich aan het mobiliseren tegen houtstook, bijvoorbeeld in Huizen, Harlingen, Middelburg, en meerdere Nederlandse steden. (Houtrookvrij)

In recente standpunten van de GGD’s en Longfonds wordt houtrook nogmaals onomwonden aangeduid als schadelijk voor de gezondheid. In 2016 heeft Longfonds de campagne: ‘Verwarm je huis bewust en niet met hout! “Waar rook is, ….is fijnstof. Schone rook bestaat niet’ (GGD Groningen)

De Brancheorganisatie Sfeerverwarmingsgilde geeft de stokers een Code Oranje advies: Al jaren geldt als advies niet te stoken bij mist of windstil weer. Bij mist of windstil weer is het namelijk moeilijker voldoende trek in uw schoorsteen te genereren. Dat is vooral bij een oudere kachel of schoorsteen (zeer) nadelig voor de verbranding. 
De rook en rooklucht blijven dan ook nog eens in en om uw huis hangen en dat beïnvloedt uw gezondheid en die van uw woonomgeving. 
Ook is het vanwege mogelijke overlast slecht voor de relatie met uw buren en niet in de laatste plaats slecht voor het milieu. Als er sprake is van genoemde beperkende omstandigheden in uw woonomgeving dan adviseren de leden van Het Sfeerverwarmingsgilde u de houtkachel niet te stoken en te kiezen voor alternatieve verwarmingsbronnen.

Wat leert de ervaring van onze Duitse buren?

Duitsland erkent al langer de houtrook problematiek. In 2010 verscherpte het Duitse Bundesamt voor Milieu via een wetsherziening de voorschriften voor open haarden, houtkachels en andere kleine particuliere toestellen; dit om de overlast in woonwijken terug te dringen en de luchtkwaliteit te verbeteren. Per 1 januari 2015 is de tweede fase van deze verordening voor de particuliere houtstook ingegaan. De normen van 2010 zijn toen aangescherpt: voor de pellet-kachels geldt sindsdien maximaal 30 mg/m3 fijnstofuitstoot en voor houtkachels maximaal 75 mg/m3. Er gelden ook rendementseisen van 70 tot 90 procent, al naar gelang het kacheltype. Duitsland hanteert het z.g. DIN-plus keurmerk. Een groter aantal houtkachels en ook schoorstenen dan voorheen moet jaarlijks door erkende schoorsteenvegers gecontroleerd worden (bron: www.houtrookvrij.nl.)

Wat kunnen/willen stokers en niet-stokers voor elkaar betekenen?

Stokers en niet-stokers lopen beide het risico van ernstige gezondheidsgevolgen van houtrook. Hun familieleden met hart- en vaatziekten, bestaande luchtwegaandoeningen, ouderen en kinderen, zijn de gevoeligste groepen. Zij ondervinden meer en eerder klachten na blootstelling aan houtrook, ook bij kleine hoeveelheden.

Beide partijen hebben als bewoners van Westeinde dus een belangrijk gemeenschappelijk belang. Zij hebben het zelf in handen om gezamenlijk de gezondheid van hun gezinnen, familieleden en zichzelf te beschermen. Dit kunnen zij doen door ervoor te zorgen, dat de luchtkwaliteit in Westeinde zowel binnen- als buitenshuis duurzaam gezond is en blijft.

Concrete acties die bewoners kunnen ondernemen om bij te dragen aan betere luchtkwaliteit in Westeinde zijn bijvoorbeeld de volgende:

• Meten is weten: Beide partijen kunnen tijdens stookdagen de fijnstof in en om hun huis professioneel (laten) meten. Het gemeenschappelijk karakter van het probleem wordt dan vastgesteld en met harde feiten onderbouwd. (Dylos: www.fijnstofmeter.com)
• Niet-stokers kunnen besluiten om vooralsnog géén houtkachels aan te schaffen, totdat het Rijk de normen voor fijnstofuitstoot door open haarden, pellet-kachels en houtkachels definitief heeft vastgesteld.
• Stokers kunnen zelf besluiten om hun bestaande kachels te laten voldoen (inbouw katalysator) aan de bestaande Duitse normen voor fijnstofuitstoot.
• Stokers hanteren per direct en consequent de 10 stooktips uit de RIVM toolkit om de overlast door rook van houtkachels en haarden te beperken. En zo bij te dragen aan de eigen gezondheid en die van de buren.
• Toolkit tips: Stook niet bij mist, niet bij windstille dagen, niet elke dag en zeker niet langer dan 4 uur op één dag. (www.rivmtoolkit.nl)
• Let wel: Deze tips beperken enigszins de overlast maar zijn geen structurele oplossing voor de schadelijke houtstook gevolgen!!

Goede bronnen over de gezondheidsrisico’s houtstook?

De publiciteit over de gezondheidsrisico van houtrook neemt in binnen- en buitenland toe. De Stichting Houtrookvrij biedt op haar website een overzicht van bronnen, actuele informatie over de gezondheidsrisico’s en andere aspecten van het thema van houtstook.

Informatie bronnen (zoektermen: houtrook en fijnstof):

www.houtrook.nl; www.houtrook.com en http://www.houtrookvrij.nl; www.leefmilieu.nl; / www.rivm.nl / www.ggd.nl; / www.vng.nl / http://www.platformhoutrook.nl; / www.milieucentraal.nl; / www.astmafonds.nl; / www.longfonds.nl

Hopende te kunnen rekenen op uw begrip en steun voor ons initiatief verblijf ik,

Hoogachtend,

Ronnie Pieters en familie
Douwe Kalmaleane 93,
8915 HD Leeuwarden.

Reacties svp naar: r.pieters51@gmail.com

fijnstof houtrook