Biogas, sukses of debâkle?

PARSEBERJOCHT – Programma-ynformaasje Fryslân DOK 17 april 2014

Biogas, sukses of debâkle? Fryslân DOK op snein 27 april 2014

Boer Valkenhoef út it Fryske Ferwert sjocht mei triennen yn de eagen nei syn stilleine dongfergêster. It like sa moai yn Fryslân: enerzjy út dong. Mar it waard foar de measte boeren in drama. Wat foar kânsen binne der noch? Yn dizze dokumintêre fan Fryslân DOK draait it om de fraach: is biogas in sukses of in debâkle?  

Jierliks tsientûzenen euro’s ferlies. Guon boeren seagen har pensjoen ferdampen. Oanlokke troch de rop om duorsumens, rykssubsydzjes en optimistyske adviseurs setten sy  tsien jier ferlyn útein tusken Ljouwert en Dokkum mei dongfergêsting. Mar it tij kearde. De prizen fan grûnstoffen as glyserine en grienôffal waarden heger, de priis fan de opwekke elektrisiteit sakke en De Haach feroare om it hurtsje de subsydzjes.

Under oanfiering fan boargemaster Ferd Crone fan Ljouwert, Friesland Campina, ôffalferwurker Omrin, Wetterskip Fryslân en advysburo E-Kwadraat wurdt hurd wurke oan in nij inisjatyf. De dielnimmende partijen wurkje gear ûnder de namme ‘De Griene Freonen’. Wichtich punt is dat der gjin elektrisiteit mear wûn wurdt út de dongfergêsters en fergêsters fan rioelslib, mar ierdgas en mineralen lykas fosfaat. Sa’n oanpak ferheget it rendemint en makket ynvestearrings yn fergêsters oantrekliker.

Fryslân moat sa de meast duorsume provinsje wurde, dêr’t foar it earst yn de wrâld de keatling tusken gers en molke hielendal sluten wurde sil. It sluten fan de keatling is needsaaklik om’t der in soad dong is en der nei 2015 noch folle mear by komt troch de grutte fraach nei suvel út Sina en Yndia. It plan is om de fergêsters troch in gaslieding oan elkoar te keppeljen en it gas yn it ierdgasnet te stopjen. Molkweinen, de jiskeweinen fan Omrin en alle bussen yn Fryslân moatte op biogas riden gean. Dy ûntwikkelings binne lykwols noch net genôch. Ut dong soenen ek noch fosfaten en stikstof helle wurde moatte, wêrmei’t djoere keunstdong útsparre wurde kin.

Wetterskip Fryslân wurdt it earste wetterskip yn Nederlân dat rjochtstreeks gas leverje sil oan oaren. Yn Ljouwert sil in sintrale fergêster omboud wurde, dy’t yn 2017 klear wêze moat. De plannen fan Friesland Campina en Omrin om mei-inoar gas út biogas te heljen foar de molk- en frachtweinen sille tusken 2015 en 2017 útrôle wurde. It bûtenlân sjocht yntusken mei belangstelling ta oft Fryslân it foarinoar krijt.

Fryslân DOK: Biogas, sukses of debâkle? Snein 27 april om 17:00 oere en dêrnei fan 18:10 oere ôf alle oeren op Omrop Fryslân Televyzje. Ek te sjen op sneon 26 april om 10:25 oere en snein 27 april om 15:25 oere op Nederlân 2.

PERSBERICHT – Programma-informatie Fryslân DOK 17 april 2014

Biogas, succes of debacle? Fryslân DOK op zondag 27 april 2014

Boer Valkenhoef uit het Friese Ferwerd kijkt met tranen in de ogen naar zijn stilgelegde mestvergister. Het leek zo mooi in Fryslân: energie uit mest. Maar het werd voor de meeste boeren een drama. Wat voor kansen zijn er nog? In deze documentaire van Fryslân DOK draait het om de vraag: is biogas een succes of een debacle?

Jaarlijks tienduizenden euro’s verlies. Sommige boeren zagen hun pensioen verdampen. Aangelokt door de roep om duurzaamheid, rijkssubsidies en optimistische adviseurs startten ze tien jaar geleden tussen Leeuwarden en Dokkum met mestvergisting. Maar het tij keerde. De prijzen van grondstoffen als glycerine en groenafval stegen, de prijs van de opgewekte elektriciteit zakte en Den Haag veranderde om de haverklap de subsidies.

Onder aanvoering van burgemeester Ferd Crone van Leeuwarden, Friesland Campina, afvalverwerker Omrin, Wetterskip Fryslân en adviesbureau E-Kwadraat wordt hard gewerkt aan een nieuw initiatief. De deelnemende partijen werken samen onder de naam ‘De Griene Freonen’. Belangrijk punt is dat er geen elektriciteit meer wordt gewonnen uit de mestvergisters en vergisters van rioolslib, maar aardgas en mineralen zoals fosfaat. Zo’n aanpak verhoogt het rendement en maakt investeringen in vergisters aantrekkelijker.

Fryslân moet zo de meest duurzame provincie worden, waar voor het eerst in de wereld de keten tussen gras en melk helemaal gesloten wordt. Het sluiten van de keten is noodzakelijk omdat er veel mest is en er na 2015 nog veel meer bij komt door de grote vraag naar zuivel uit China en India. Het plan is om de vergisters via een gasleiding aan elkaar te koppelen en het gas in het aardgasnet te stoppen. Melkwagens, de vuilniswagens van Omrin en alle bussen in Friesland moeten op biogas gaan rijden. Die ontwikkelingen zijn echter nog niet genoeg. Uit mest zouden ook nog fosfaten en stikstof moeten worden gehaald, waarmee dure kunstmest kan worden uitgespaard.

Wetterskip Fryslân wordt het eerste waterschap in Nederland dat rechtstreeks gas gaat leveren aan anderen. In Leeuwarden zal een centrale vergister omgebouwd worden, die in 2017 klaar moet zijn. De plannen van Friesland Campina en Omrin om samen gas uit biogas te halen voor de melk- en vrachtwagens zullen tussen 2015 en 2017 uitgerold worden. Het buitenland kijkt intussen belangstellend toe of Fryslân het voor elkaar krijgt.

Fryslân DOK: Biogas, succes of debacle? Zondag 27 april om 17:00 uur en daarna van 18:10 uur ieder uur op Omrop Fryslân Televisie. Ook te zien op zaterdag 26 april om 10:25 uur en zondag 27 april om 15:25 uur op Nederland 2.