Anatoli Gantvarg bij Grutmastertoernoai Franeker

Internationale toppers wagen zich aan het Friese damspel: oude tijden herleven

Donderdag, vrijdag en zaterdag 4 t/m 6 april 2013 vindt in Franeker het vijfde “Grutmastertoernoai Damjen Frysk Spul” plaats in de oude universiteitsstad Franeker.

Het Grutmastertoernoai wordt jaarlijks georganiseerd door Damklub De Rûge Wolf Lollum-Waaksens om het Friese damspel op professioneel niveau onder de aandacht van damliefhebbers en publiek te brengen.

Dit jaar spelen niet alleen vier ‘grutmasters’ in het Friese spel, maar ook vier internationale toppers van het ‘Hollandse’ of ‘Poolse’ spel. Deze vier zijn :

Kampioen van Ivoorkust: Leopold Sekongo

Meervoudig Nederlands kampioen: Hans Jansen

Meervoudig Itialiaans kampioen in meerdere disciplines en wereldrecordhouder blinddammen Italiaans dammen, en officieel uitdager wereldkampioen checkers: Michele Borghetti

Meervoudig kampioen dammen van de voormalige Sovjet Unie en meervoudig wereldkampioen: Anatoli Gantvarg

Deze vier internationale spelers spelen in Franeker voor het eerst een toernooi volgens de Friese variant van het damspel, na een voorafgaande masterclass van één dag. Zij zullen hun tactisch vermogen en strategisch inzicht op een geheel nieuwe manier leren gebruiken tijdens de masterclass, die wordt gehouden op vrijdag 5 april, voorafgegaan door een persconferentie.

De Friese variant van het damspel onderscheidt zich van de internationale en tientallen andere varianten hierdoor, dat het in het Friese spel mogelijk is niet alleen diagonaal, maar ook recht (horizontaal en verticaal) te slaan, zowel met een schijf als met een dam. Hierdoor staat het Friese damspel bekend als één van de meest veeleisende en ingewikkelde varianten, en komt remise erg weinig voor.

Het bijzondere is, dat er door de eeuwen heen reeds verschillende keren contact is geweest tussen beoefenaars van deze twee varianten. Het oudste contact is gedocumenteerd voor het Parijs van 1740-1750. De Parijzenaars kozen uiteindelijk voor wat zij het ‘Poolse’ spel noemden (en dat daardoor uitgroeide tot de internationaal beoefende variant), omdat het Friese (of volgens hun aanduiding: ‘Babylonische’) spel hun te moeilijk was …

In 1919 speelde toenmalig wereldkampioen Herman Hoogland een partij Fries spel tegen één van Fryslâns beste spelers, Wytze Ennema. Ook deze wedstrijd vond plaats te Franeker, zoals Hoogland later schrijft ‘ten aanschouwen van alles wat damde of dammen kon’. Hoogland liet zich onder andere door deze wedstrijd inspireren tot een nieuwe vorm van dammen, het zgn. ‘Checkers Nieuwe Speelwijze’. Bij deze variant wordt er op een klein bord (64 velden) volgens de ‘Hollandse’ regels gespeeld, maar gelden in een eindspel met dammen de ‘Friese’ regels. Hoogland kwam met deze innovatie omdat volgens hem het internationale spel in de toenmalige (en huidige) vorm in feite ongeschikt was als wedstrijdsport, omdat de kans op remise zo groot is. Hoogland: ‘Als men van tevoren weet dat een wedstrijd in remise eindigt, moet men er niet aan beginnen!’

Echter, ook de variant van Hoogland, het Checkers Nieuwe Stijl, was geen lang leven beschoren. Het internationale damspel worstelt nog steeds met het remiseprobleem. Zo heeft één van de deelnemers aan het Grutmastertoernooi, Hans Jansen, zich al enige tijd bezig gehouden met de vraag, of men op basis van het Friese spel de regels van het internationale spel niet zou kunnen aanpassen. Damklub De Rûge Wolf wil dan ook met dit toernooi verder bijdragen aan de ontwikkeling van de damsport, niet alleen in Fryslân, maar ook daarbuiten.

cultuur middenstanders zakelijk