Huub Mous: U heeft uw punt gemaakt, mevrouw Toering

van Buren - Eden Oranje Hotel Leeuwarden

Link van de week:

Haniakunstenaars

Liwwadder Nieuws

Huub Mous: U heeft uw punt gemaakt, mevrouw Toering

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous op zijn weblog)

Als een Geert Wilders in Friesland6 februari 2010

It wie in bjusterbaarlik barren juster, ik kin net oars sizze. Praat mar Frysk no….. No leaver net dus. Daar had ik even geen zin in. De discussie ging daar wel over bij Omrop Fryslân. Waarom reageren die Hollanders altijd zo fel, als Friezen eisen dat hun eigen taal wat meer wordt gebruikt in de krant bijvoorbeeld of in het openbaar verkeer? Elk restaurant in Friesland zou zelfs een menukaart in het Fries moeten hebben, beweerde een van de deelnemers aan tafel. Het moet niet gekker worden. Bami of nasi in het Fries! Cornelis van der Wal zou dat misschien wel leuk vinden, maar voor mij hoeft het niet.

In Bilgaard zit al jaren een Chinees restaurant met de naam Mai Wa. Als ze daar de telefoon opnemen zeggen ze altijd: ‘Mai Wa’? Zodat elke Fries ontroerd nogmaals zijn naam kenbaar maakt. Het was overigens geen kapelaan uit Amsterdam die men voor deze gelegenheid had opgetrommeld, om het pro-Friese standpunt te vertolken, maar een Catalaan uit Amsterdam. Ik had Dieuwke Kroese verkeerd verstaan aan de telefoon. Verder was Johannes Kramer van het FNP kennelijk verhinderd. Hij werd vervangen door zijn fractiegenoot Annigje Toering, De discussie werd geleid door Miranda Werkman en niet door Dieuwke zelf.

Ze schijnen elkaar wat af te wisselen en als Miranda achter de tafel zit, dan wordt ze in haar oortelefoontje door Dieuwke gecoacht, zo heb ik begrepen. Ik ga er van nu af aan eens opletten, maar elke discussieleider in een praatprogramma schijnt tegenwoordig zo’n oortelefoontje in te hebben. Het lijken net wielrenners. ‘Je hebt daardoor twee stel hersens’, vertrouwde Dieuwke mij toe. Aangenomen natuurlijk dat nummer twee inderdaad ook hersens heeft, maar die opmerking hield ik maar voor me. Mijn grapjes worden niet altijd gewaardeerd, heb ik inmiddels begrepen. Miranda zag ook wel degelijk de beperkingen van van haar rol onzichtbare coach: ‘Je moet natuurlijk niet teveel mee zitten praten in dat oortelefoontje, want dan wordt Miranda horendol, als ze aan tafel zit.’

Toen Hans Snijder nog de programma-begeleiding deed, had hij daar wel eens een handje van. Hij was meer een sportcoach, dan een inhoudelijke coach. Dat heb ik ook altijd van die man gedacht. Volgens mij hebben ze bij de LC nu een soort Stanley Menzo als hoofdredacteur. Trouwens, die tweede man, die ze onlangs hebben benoemd, stelt inhoudelijk ook niet zoveel voor. Het wordt een slappe bedoeling daar bij de krant. Abe de Vries heeft definitief naast het net gevist en moet voortaan gewoon weer Friese romannetjes op de markt brengen. Hij schijnt in een soort ‘religieuze dip’ te zijn beland, want op zijn weblog verschijnen alleen nog maar foto’s van kerkramen en slappe gedichtjes waar zelfs de honden geen bood van lusten. Maar ik dwaal af. We hadden het over het Fries, niet Abe de Vries, no.

Van dat coachen door het oortelefoontje kwam gisteravond niet zo veel terecht, want het werd een behoorlijk chaotische discussie. We hadden het ook beter van te voren even met zijn allen door kunnen praten. Maar hoewel ik op verzoek van Dieuwke al drie kwartier van te voren in de studio aanwezig was, lukte het niet om de vier deelnemers aan de discussie eventjes met elkaar om de tafel te krijgen of zelfs aan elkaar voor te stellen. Foei dames, dat moet beter kunnen! Wel werd ons vooraf gevraagd om toch vooral in te breken in de discussie en zo nodig elkaar in de rede te vallen. Maar daar kwam in de praktijk heel weinig van terecht.

Zodra ik probeerde om Frou Toering van de FNP het woord te ontnemen, was ze zeer verontwaardigd, dat ik haar niet liet uitpraten en begon ze nog eens driemaal opnieuw uit te leggen wat ze allang had beweerd. Op zo’n moment moet je als discussieleider ingrijpen: ‘U heeft heeft uw punt gemaakt, mevrouw Toering.’ Zoiets is niet het sterkste punt van Miranda. Ze is volgens mij ook te weinig relaxed voor de camera. Misschien let ze ook wel teveel op het oortelefoontje en te weinig op de gasten aan tafel. ‘Mei wa? O, Dieuwke ben jij het! …. Ja, ik zal afkappen.’ Maar dan is het natuurlijk al veel te laat.

De discussie werd ook pas leuk, toen hij was afgelopen en Miranda er helemaal niet meer tussen kon komen. Opeens liet iedereen mij ook gewoon uitpraten en ging het ook ergens over. Misschien een goeie tip voor Omrp Fryslân. Laat na afloop gewoon nog twintig minuten lang de camera doorlopen, dan krijg je een veel betere uitzending. Trouwens, die Catalaan uit Amsterdam was niet echt een aanwinst voor de discussie. Dat was wat je noemt een vorm van miscasting. Taal gaat alleen maar om macht, vond hij, en over twee jaar hebben de Catalanen de macht in Catalonië overgenomen. Dan is het afgelopen met al dat Spaans en wordt het Catalaans eindelijk de voertaal in het publieke domein.

Zelfs Goffe Jensma ging dit wat te ver. Na afloop liet hij zich ontvallen dat Friezen bestuurlijk gezien al heel veel hebben bereikt. Teveel misschien zelfs. Alles wat ze meer zouden claimen zou alleen maar contraproductief werken. Dat merk je nu al aan al die emotionele weerstand onder niet Fries-taligen, die alleen maar heviger lijkt te worden. Hij suggereerde om mij in politiek opzicht de alleenheerschappij over Friesland te geven. Mous aan de macht! Dat is goed voor het Fries! Alleen dan zouden de Friezen nog massaal gemotiveerd kunnen worden om in actie te komen. Maar in die situatie kon hij ook niet langer borg staan voor mijn persoonlijke veiligheid. Ik zou een soort Geert Wilders in Friesland worden met permanent bodyguards om me heen.

Voor de rest kon ik het heel aardig vinden met Goffe, ook al leek ook hij soms even geïrriteerd te raken, als ik hem het woord probeerde te ontnemen. Professoren zijn – meer nog dan politici – gewend om te mogen uitpraten. En een professor in het Fries ondervindt doorgaans helemaal geen tegenspraak, maar zelfs Goffe moest soms met enige schrik erkennen dat hij het eigenlijk wel met mij eens was. Ik zat naast hem en toen de camera begon te draaien, zei ik zachtjes naar opzij: ‘We zitten in het zelfde partoer!’ Dat kon hij wel waarderen, geloof ik, maar het helemaal eens worden zullen we nooit. Hoe verklaar je immers dat het gebruik van het Fries nog altijd terugloopt, ondanks al het geld en alle moeite die de overheid eraan besteedt om dit proces te keren?

Het antwoord is wat mij betreft heel simpel. Er gaat steeds meer geld zitten in allerlei instituten, waar ook steeds meer mensen hun brood verdienen met het bevorderen van de Friese taal. Die institutionalisering is een proces dat allang is los gezongen van wat er in wekelijkheid aan de basis gebeurt. Jonge mensen hebben er gewoon geen boodschap aan, al dat Fries. Die denken aan zichzelf en aan hun carrière, en gelijk hebben ze. Kortom, het Fries verdwijnt, daar helpt geen lieve moeder aan, om over Jannewietske maar te zwijgen. Het zou goed zijn als Friezen die keiharde waarheid eens onder ogen durfden te zien, dan wordt het beleid vanzelf anders en ook adequater. Dan ga je niet langer water naar de zee dragen, maar je richten op het mooie van de taal.

Waarom heeft Omrop Fryslân geen apart programma over de Friese literatuur? zo vroeg ik na afloop nog aan Miranda. Ze moest mij het antwoord schuldig blijven. Ja natuurlijk, de kijkcijfers. Men richt zich daar op jongeren, want die spreken geen Fries. Dat heet in normaal Nederlands de kar achter de wagen spannen. Zelfs Goffe was het daar mee eens. Hij had de Omrop nota bene al eens geadviseerd over de opzet van een eigen literatuur-programma, maar daar nooit meer wat van vernomen. Het moet natuurlijk wel leuk blijven, dus niet teveel diepgang. Nee, het moet beslist niet te serieus worden met dat Fries. Vooral amusement. Of de discussie van gisteren enige amusementswaarde had, betwijfel ik. We zullen het vanavond moeten zien, maar ik houd mijn hart vast.

‘Wordt er over honderd jaar nog Fries gesproken?’ was de slotvraag van Miranda. Iedereen vond van wel. Fansels, no. Alleen ik zag het somber in: ‘Natuurlijk wordt er dan nog Fries gesproken, maar alleen op de Friese instituten.’

(Omrop Fryslan, hjoed 18.20 oere en fierders de hiele joun yn de herhelling)

zie en luister

9 Reacties »
ijsbrand6 februari 2010 op 12:52
Dank voor deze ruime samenvatting vooraf. Dat scheelt weer een vergeefs half uur op een leven.

Huub Mous6 februari 2010 op 13:13
Eamelje net, no.

Mai Wa's neefje6 februari 2010 op 13:16
Taiwan mijn bovenste beste Smots
Is een deel van China’s grote trots.
En om misverstanden te voorkomen
Mijn verdiensten zijn een basisinkomen.

Mijn voornaam is toevallig geen Pinda
Want sinds de opstand is die naam basta
Ook bloeien hier nog weinig pinda’s
Maar het stikt nu van koeien en acacia’s.

Onze mienskap houden wij goed gesloten.
Buitenlanders weren als gekke idioten
Friese koeien houden wij binnenskamer
Zonder patenten is dat raadzamer.

Wat goed is voor onze mienskap,
Is ook goed genoeg voor een doodklap
van een levendig breed sociaal leven.
Dat heb ik als droombeeld opgegeven.

Huub Mous6 februari 2010 op 13:29
GOD IS EK IN CHINEES

China is Google
Google is de takomst
We binne allegearre Google
We binne allegearre China

Ik bin Chinees
Ik bin Google
Ik bin goal
Ik bin gol

Wy binne allegearre goal
Wy binne allegearre Google
Wy binne allegearre de takomst
Wy binne allegearre gol

Wy binne gek
Wy binne allegearre gek
Wy binne Google-gek
Wy binne Google-God

Wy binne China-Google
Wy binne God
Wy binne gek
Wy binne China-gek

Ik bin China
Ik bin gek
Ik bin allegearre
Ik bin God

God is Google
God is allegearre
God is China
God is gek

God is ek in Chinees, no.

http://www.youtube.com/watch?v=feR_nxLycSw&feature=related

sjoerd6 februari 2010 op 14:00
Hast nimmen praet geef Frysk yn it Heitelân; sels net yn de werhelling,
Mous!

Huub Mous6 februari 2010 op 14:11
Mei it pompeblêd geane wy op bêd
De Afûk leart ús ‘praat mar Frysk!’
Wy pompe dan ek genealogysk
Want wy binne nuver op dit mêd

Talint is hjirre gauris wat âlder
Friezen smite it oer de balk
of blussen it yn wyte kalk
en goaie de kul oer it skouder

Yndie, de kul is ús fan grut gemak
Wy pompe dei nei dei nei dei
In nije dei is ek samar wei
De Afûk jout eltsenien syn gerak

Ik hawwe in kul fan de Afûk krige
Hy docht it tige, tige goed
ik haw it faak al dien hjoed
Yn geaf Frysk: fjouwer kear yn’e rige

http://www.youtube.com/watch?v=gEAx26YKHIg

Henk van der Veer6 februari 2010 op 18:22
” Wordt er over honderd jaar nog Fries gesproken?’ was de slotvraag van Miranda.”

Ut antwoard fan Annigje Toering: ” Ik wit it héél seker…”

De Sneker toanen kromden mij spontaan, wat un bargefrys frou Toering!

alex kooistra6 februari 2010 op 18:56
Huub, respect voor jou als tafelgast.
Peper !

Stanley Menzo6 februari 2010 op 21:22
Huub, respect voor jouw bijdrag in deze ‘discussie’. Het is werkelijk gênant wat de Friestaligen hier bestuurlijk hebben bereikt. Neem alleen die Friese straatnamen (anno 2010). Waarschijnlijk zijn dit zo ongeveer de laatste stuiptrekkingen van deze indoctrinatie en zal de acceptatie fase aanbreken. Niemand in vriendenkring spreekt het Fries. Sterker nog, er is eerder sprake van aversie, versterkt door de houding van de sprekers.

Nogmaals respect en je laatste woorden waren geweldig.

Een in Leeuwarden geboren Nederlandstalige (met Friestalige moeder)

Laat een reactie achter
Naam (verplicht)

E-mail (verplicht, wordt nooit weergegeven)

URI

Houd me op de hoogte van nieuwe reacties via e-mail

Vorige post:
This boat is sinking

Datum: Zaterdag, 6 Februari 2010

Meer Liwwadder Nieuws...